Баспа этикасы

1. Жалпы ережелер

«Дерматология және инфекциялық аурулар» ғылыми журналының (бұдан әрі – Журнал) редакциялық саясаты академиялық адалдық, ғылыми негізділік, ашықтық және жариялау процесіне қатысушылардың барлығының жауапкершілігі принциптері негізінде қалыптасады.

Журнал халықаралық деңгейде танылған баспа этикасы стандарттарын, соның ішінде Жарияланымдар этикасы жөніндегі комитеттің (COPE) ұсынымдарын басшылыққа алады, сондай-ақ ұлттық ғылыми және мемлекеттік реттеушілердің талаптарын ескереді.

Осы құжаттың мақсаты — жарияланған ғылыми зерттеу нәтижелеріне сенімділікті қамтамасыз етуге, авторлардың, рецензенттердің және оқырмандардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға, сондай-ақ ғылыми әдепсіздік жағдайларының алдын алуға және оларды шешуге бағытталған бірыңғай этикалық нормалар мен процедураларды белгілеу.

2. Редакцияның міндеттері

Журнал редакциясы жариялау процесін ұйымдастыруға және қолжазбалардың ғылыми жаңалығына, өзектілігіне, әдістемелік дұрыстығына, түпнұсқалығына және Журналдың тақырыптық профиліне сәйкестігіне сүйене отырып, оларды жариялау туралы шешім қабылдауға жауапты.

Редакция келесілерге міндеттенеді:

  1. қолжазбаларды авторлардың жынысына, жасына, ұлтына, азаматтығына, діни сеніміне, институционалдық қатыстылығына немесе лауазымына қарамастан, кемсітусіз, тәуелсіз, объективті және бейтарап қарауды қамтамасыз етуге;
  2. қолжазбалар, рецензиялау нәтижелері және жариялау процесіне қатысушылардың дербес деректері туралы ақпараттың құпиялылығын сақтауға;
  3. редакция алқасы мүшелері, авторлар және рецензенттер арасындағы мүдделер қақтығысын анықтау және алдын алу шараларын қабылдауға;
  4. плагиатты, өзін-өзі плагиаттауды, деректерді қолдан жасауды (фабрикация), бұрмалауды (фалсификация) және ғылыми этиканы бұзудың басқа да түрлерін анықтау үшін қолжетімді құралдар мен процедураларды пайдалануға;
  5. негіздер болған жағдайда, COPE ұсынымдарына сәйкес жарияланған материалдарды түзету, алаңдаушылық білдіру немесе қайтарып алу (ретракция) процедураларын бастауға.

3. Авторлардың міндеттері

Авторлар Журналға ұсынылған қолжазбалардың мазмұны үшін жеке жауапкершілік көтереді және жалпы қабылданған ғылыми және баспа этикасы нормаларын сақтауға міндетті.

Қолжазбаны ұсына отырып, авторлар келесілерді растайды:

  1. жұмыс түпнұсқа болып табылады, бұрын жарияланбаған және басқа ғылыми басылымдарда қарастырылуда емес;
  2. барлық алынған материалдар, соның ішінде мәтін үзінділері, деректер, иллюстрациялар мен идеялар бастапқы дереккөздерді міндетті түрде көрсете отырып, дұрыс ресімделген;
  3. авторлар құрамы әрбір қатысушының зерттеуге қосқан нақты үлесін көрсетеді, ал елеулі ғылыми үлес қоспаған адамдар авторлар қатарына қосылмаған;
  4. адамдардың немесе жануарлардың қатысуымен жүргізілген зерттеулер қолданыстағы этикалық стандарттар мен тиісті этикалық комитеттердің мақұлдауларын (қажет болған жағдайда) сақтай отырып жүргізілді;
  5. қаржыландыру көздері, сондай-ақ ықтимал немесе нақты мүдделер қақтығысы толық көлемде ашылды.

Атап айтқанда, плагиат және тиісті сілтемесіз өзін-өзі плагиаттау, деректерді қолдан жасау немесе бұрмалау, авторлықпен манипуляция жасау және маңызды мүдделер қақтығысын жасыру — жол берілмейтін әрекеттерге жатады.

4. Рецензенттердің міндеттері

Рецензенттер рецензиялау процедурасына (соның ішінде, егер қолданылса, екі жақты «соқыр» рецензиялауға) қатысады және жарияланатын материалдардың ғылыми сапасын қамтамасыз етуде шешуші рөл атқарады.

Рецензенттер келесілерге міндеттенеді:

  1. қолжазбаларды тек ғылыми негізділік, әдістемелік дұрыстық және нәтижелердің маңыздылығы тұрғысынан бағалауға;
  2. рецензиялау процесінде алынған материалдардың құпиялылығын сақтауға және оларды жеке, кәсіби немесе коммерциялық мақсатта пайдаланбауға;
  3. редакцияға рецензия дайындаудың мүмкін еместігі немесе мүдделер қақтығысының бар екендігі туралы уақтылы хабарлауға;
  4. ескертулер мен ұсынымдарды дәлелді, сыпайы және сыни-конструктивті түрде тұжырымдауға.

5. Мүдделер қақтығысы

Мүдделер қақтығысы — бұл жариялау процесіне қатысушыда бағалаудың объективтілігіне, шешім қабылдауға немесе зерттеу нәтижелерін түсіндіруге әсер етуі мүмкін қаржылық, кәсіби, институционалдық немесе жеке мән-жайлардың болуы.

Барлық авторлар, рецензенттер және редакция алқасының мүшелері ықтимал мүдделер қақтығысы туралы уақтылы мәлімдеуге міндетті.

Мүдделер қақтығысы анықталған жағдайда, редакция тиісті шараларды қабылдайды, соның ішінде рецензентті ауыстыру, редакциялық функцияларды қайта бөлу немесе процестің объективтілігін қамтамасыз етуге бағытталған басқа да әрекеттерді орындайды.

6. Редакциялық жауапкершілік және шешім қабылдау тәртібі

6.1. Журналдың иесі және баспагері

Журналдың иесі және баспагері — Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің «Қазақ дерматология және инфекциялық аурулар ғылыми орталығы» (ҚДИАҒО) ШЖҚ-дағы РМК.

Заңды мекенжайы: Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Райымбек даңғылы, 60. Байланыс e-mail: [email protected]

6.2. Жариялау туралы шешім қабылдау принциптері

Журнал редакциясы қолжазбаларды жариялау туралы шешімді келесілер негізінде қабылдайды:

  1. ресімдеу талаптарына сәйкестігін алдын ала тексеру нәтижелері;
  2. ғылыми рецензиялау нәтижелері;
  3. қолжазба мазмұнының Журналдың тақырыптық профиліне және редакциялық саясатына сәйкестігі.

Шешімдер тек ғылыми критерийлер негізінде қабылданады және коммерциялық, жеке немесе институционалдық мүдделерге байланысты болмайды.

6.3. Редакцияның функциялары

Журнал редакциясы қолжазбаларды қолдаудың толық циклін қамтамасыз етеді, соның ішінде:

  1. келіп түскен материалдарды тіркеу;
  2. рецензиялауды ұйымдастыру және өткізу;
  3. қараудың барлық кезеңдерінде авторлармен хат алмасу;
  4. Журналдың әрбір санының мазмұнын қалыптастыру;
  5. авторлық түпнұсқаларды ғылыми, әдеби және техникалық редакциялау;
  6. мақалалардың баспа және электронды нұсқаларын жариялауға дайындау.

6.4. Ресімдеуді және талаптардың сақталуын бақылау

Редакция ғылыми мақалалардың Журналдың белгіленген талаптарына, соның ішінде қолжазба құрылымына, библиографиялық сілтемелерге, аннотацияларға және басқа да міндетті элементтерге сәйкес ресімделуін бақылауды жүзеге асырады.

6.5. Авторлық құқықты бұзуға және плагиатқа жол бермеу

Жариялау туралы шешім қабылдау кезінде редакция Журналдың редакциялық саясатын басшылыққа алады және плагиат, өзін-өзі плагиаттау немесе авторлық құқықты бұзудың басқа да белгілері бар материалдарды жариялауға жол бермейді.

Мақаланы жариялау немесе жариялаудан бас тарту туралы түпкілікті шешімді редакция алқасы қабылдайды.

Конфликтті немесе даулы жағдайларда түпкілікті шешімді редакция алқасының отырысында бас редактор қабылдайды.

6.6. Редакциялық процестің құпиялылығы

Редакция ұсынылған қолжазба туралы ақпаратты автордан, рецензенттерден (қолданылатын рецензиялау моделі шеңберінде) және қажет болған жағдайда баспагерден басқа үшінші тұлғаларға жария етпеуге міндеттенеді.

6.7. Қабылданбаған материалдарды пайдалану және мүдделер қақтығысы

Редакция жариялаудан бас тартылған материалдардың автордың жазбаша келісімінсіз редакция алқасы мүшелерінің ғылыми зерттеулерінде пайдаланылмайтынына кепілдік береді.

Редакция алқасы зерттеу нәтижелеріне байланысты автормен немесе ұйыммен бәсекелестік қатынастар болған жағдайда, сондай-ақ басқа да мүдделер қақтығысы болғанда қолжазбаны қараудан бас тартады.

7. Баспа этикасын бұзу

Баспа этикасын бұзу күдіктері немесе фактілері анықталған жағдайда, редакция COPE ұсынымдарына, сондай-ақ Журналдың ішкі процедураларына сәйкес әрекет етеді.

Бұзушылықтың сипаты мен дәрежесіне байланысты келесі шаралар қолданылуы мүмкін:

  1. қараудың кез келген кезеңінде қолжазбадан бас тарту;
  2. түзетулерді, түсініктемелерді немесе алаңдаушылық білдіруді жариялау;
  3. жарияланған мақаланы қайтарып алу (ретракция);
  4. белгіленген тәртіппен аффилиирленген ұйымдарға, ғылыми мекемелерге немесе басқа да мүдделі тараптарға хабарлау.

7. Қорытынды ережелер

Осы баспа этикасы саясаты жариялау процесінің барлық қатысушылары үшін міндетті болып табылады.

Журналға қолжазбаны ұсыну автордың мәлімделген принциптермен, нормалармен және процедуралармен келісетінінің растауы ретінде қарастырылады.

Журнал редакциясы халықаралық баспа этикасы стандарттарының дамуын, нормативтік талаптардың және ғылыми қоғамдастық тәжірибесінің өзгеруін ескере отырып, осы саясатты қайта қарау және жаңарту құқығын өзіне қалдырады.